به روز شده: 9 ساعت و 8 دقیقه قبل
کد مطلب: 53602
زمان انتشار: سه شنبه 16 آذر 1395 - 08:30:59

افراط‌گرایی و خشونت به ‌نام دین

بیداری اسلامی  - محمد مسجدجامعی

مجموعه‌ای از کنش‌ها و واکنش‌های اعتقادی، سیاسی، تاریخی و اجتماعی، خواهی نخواهی منطقه خاورمیانه را دوقطبی کرده است. در یک قطب عده زیادی از اهل‌سنت قرار دارند با رهبری عربستان و تا حدودی ترکیه و مصر و قطر، و در قطب دیگر عموم شیعیان هستند و پیروان سایر ادیان و مذاهب، از مسیحیان گرفته تا ایزدی‌ها و صابئین و علوی‌ها و دورزی‌ها. پشتوانه منطقه‌ای اینان در حال حاضر ایران است. این قطب‌بندی پس از ورود داعش به عراق شدت یافت و اگر یاری بهنگام ایران نبود، اوضاع به شکل دیگری رقم می‌خورد. با توجه به این موضوع، ایران و واتیکان می‌توانند همکاری فعالانه‌تری داشته باشند.آنچه در پی می‌آید، متن سخنرانی استاد مسجدجامعی در دهمین دور گفتگوی دینی ایران و واتیکان است که در تاریخ 2/9/95 در واتیکان ایراد گردیده است.

چگونگی پیدایش ایدئولوژی تکفیری

آنچه امروزه «افراط‌گرایی اسلامی» نامیده می‌شود، پدیده پیچیده‌ای است که برای فهم همدلانه آن می‌باید مسائل فراوانی مورد بررسی دقیق قرار گیرد. توصیف این جریان به عنوان «اسلامی» مانع از آن بوده که به ابعاد مختلف این پدیده پرداخته شود و نیز اینکه نسبت آن با اسلام چیست؟ جریانی اسلامی است و هویتی دینی دارد و یا آنکه اسلام صرفاً بهانه و پوششی است برای واقعیتی که در عمق خود غیر اسلامی و بلکه ضد اسلامی است؟

مطمئناً این جریان با شکل و ویژگی‌ها و دامنه نفوذ‌ کنونی‌اش نمی‌توانست در جهانی غیر «جهانی شده» به صحنه آید. این سخن در مورد تمامی عناصر قوام‌دهنده ‌این جریان نیز صحیح است و این بدین معناست که مجموعه‌ای از عوامل تاریخی و اجتماعی و سیاسی و همچنین فرهنگی و دینی در پدید آوردن آن نقش داشته‌اند و مهم این است که این عوامل صرفاً داخلی و در چارچوب جهان مسلمان نیست، بعضاً به خارج از قلمرو آنها راجع می‌شود. از مسئله «جهانی شدن» گرفته تا گسترش ارتباط‌های دیجیتالی و تا دخالت‌های آشکار و پنهان قدرت‌های بزرگ کنونی.

بدون توجه به نقش بسیار موثر و پر رنگ این قدرت‌ها در دوران استعمار، از جنگ دوم جهانی به بعد به دلایل راهبردی و رقابت بین قدرت‌های بزرگ و نیز مسئله نفت و جریان مطمئن و مداوم آن، آنان را در شکل‌دهی به تحولات خاورمیانه نقشی بی‌بدیل بوده است. احتمالاً در هیچ نقطه ‌دیگری در مجموع جهان سوم، این دخالت تا بدین حد تأثیرگذار نبوده است. این سخن در مورد «افراط‌گرایی» کنونی هم صحیح است. صرف نظر از سوابق تاریخی، در دوران جدید قدرت‌های نامبرده برای مقابله با کمونیسم و رقبای دیگر، از جریان‌های مختلف افراطی حمایت کردند و بعضاً آن را به وجود آورده و بالانیدند. از «افغان العرب» گرفته تا طالبان و تروریست‌های سر برآورده پس از بهار عربی. هنگامی که وزیر خارجه سابق فرانسه ـ لوران فابیوس ـ می‌گفت دو نوع «جهادی» وجود دارد: «جهادی خوب» و «جهادی بد»، بدین معنا بود که ما در کنار نوع خوب آن هستیم و به واقع چنین هم بود.

البته قابل انکار نیست که عوامل داخلی فراوانی هم در این میان سهمی بزرگ داشته‌اند که ذیلاً به یکی از مهمترین عوامل که چگونگی پیدایش «ایدئولوژی تکفیری» و سیر تحولی آن باشد، به اجمال می‌پردازیم.

مرام تکفیری

1- ایدئولوژی تکفیری در شکل کنونی‌اش نتیجة ترکیب دو ایدئولوژی مختلف است: نخست ایدئولوژی وهابی است و دیگری ایدئولوژی سیدقطب در مورد جامعه جاهلی و جامعه اسلامی. خواه این ایدئولوژی به «القاعده» مربوط شود و یا به «داعش» و «بوکوحرام» و «جنبش شباب» و یا سایر گروه‌های تروریستی کوچک و بزرگی که هم اکنون در سوریه و عراق در لیبی و یا نقاط دیگر آفریقا و یا آسیا فعال هستند.

خلاصه داستان چنین است: در اوایل دهه 80 و پس از اشغال افغانستان به دست شوروی، آمریکا و متحدانش کوشیدند اشغالگران را در خاک افغانستان شکست دهند و مانع از پیشروی آنان به سوی آبهای گرم شوند. گروه‌های جهادی افغان به تنهایی قادر به انجام این مأموریت نبودند؛ لذا از عربستان و کشورهای همسو با او کمک خواستند تا داوطلبان را بسیح و به افغانستان اعزام کنند. این ابتکار مطلوب این کشورها هم بود؛ چرا که اینان مورد تهدید جوانانی بودند که گرایش سیاسی ـ اسلامی داشتند و بهترین اقدام، اعزامشان به خارج بود. بدین ترتیب نهادهای مختلف دینی و دولتی، و حتی رسانه‌ای، به خدمت گرفته شد تا آنها را به منطقه مرزی پاکستان و افغانستان بفرستند. تمامی کمک‌ها و تسهیلات فراهم آمد و گروه انبوهی از کشورهای مختلف (عمدتاً و بلکه کلاً عربی)، اعزام شدند که بعدها «افغان العرب» نامیده شدند.

رزمندگان عربستان

2ـ بخش عمده این رزمندگان از عربستان بودند. علت این بود که این کشور از اواسط دهه 70 با ناآرامی‌های فراوان داخلی که عموماً ریشه‌دینی داشت، مواجه بود. ثروت انبوه تزریق شده خصوصاً از اوایل دهه 70 و خصوصاً پس از جنگ 1973 و تحریم نفتی، به‌سرعت وضعیت اجتماعی و اخلاقی و دینی توده مردم را دگرگون ساخته بود. واکنش به این دگرگونی، از طریق رجوع به تعالیم اولیه محمد بن عبدالوهاب خود را نشان داد.

اگرچه مرام حاکم بر نظام و جامعه سعودی پیوسته ایدئولوژی وهابی بوده است، اما پس از جنگهای عبدالعزیر با «اخوان وهابی» که تابع وهابیت افراطی و تکفیری ابن عبدالوهاب بودند، ایدئولوژی وهابی متناسب با شرایط جدید کشور نوبنیاد عربستان تبدیل شده بود. عربستان شکل گرفته به دست عبدالعزیز نمی‌توانست با ایدئولوژی تکفیر اخوان مدیریت شود؛ چرا که آنان نه مرزها را به رسمیت می‌شناختند و نه گروه‌های داخلی غیر وهابی را و اصولاً «شهروند»ی برایشان مفهوم نبود تا آن را به رسمیت بشناسند و حقوقش را رعایت کنند. مضافاً که مخالف استفاده از مصنوعات جدید همچون تلگراف و تلفن و اتومبیل بودند که بدون آنها اصولاً اداره کشور ممکن نبود.

به‌‌رغم شکست سخت اخوانی‌ها، ایدئولوژی آنها در لایه‌های درونی جامعه سعودی، خصوصاً در منطقه نجد باقی ماند و بعضاً خود را نشان می‌داد. تحولات نیمه اول دهه 70 ، گرایش به این ایدئولوژی را تقویت کرد. اوج ظهور آن به داستان اشغال مسجدالحرام به دست جهیمان العتیبی در اول محرم 1400 (نوامبر 1979)‌بازمی‌گردد که با مشکلات فراوانی به خون نشست. اگرچه قیام مسجد سرکوب شد و عموم قیام‌کنندگان کشته و یا اعدام شدند، اما جهیمان و اندیشه‌اش در میان قشر وسیعی از جوانان، و از جمله آنها اسامه بن لادن،‌ محبوبیت یافت و اینان ناراضیانی بودند که نظام حاکم را تهدید می‌کردند. بهترین روش مقابله با تهدید جدید، اعزام آنها به خارج بود. بدین ترتیب هم مشکل حل می‌شد و هم دولت به عنوان یاور جهادگرانی که علیه کمونیست‌های ملحد می‌جنگیدند، مقبولیت و بلکه مشروعیت می‌یافت.

این سخن برای کشورهای دیگری چون مصر و الجزائر و سودان هم صحیح بود. اینان هم با اعتراض سیاسی ـ دینی جوانان مواجه بودند. خصوصاً‌ که مصر از نیمه دوم دهه 70 توسط افراطیانی که عمیقاً تحت تأثیر اندیشه‌های قطب قرار گرفته بودند، ناآرام شده بود و گروه‌های جهادی مختلفی که وظیفه خود را نه تنها مقابله با نظام حاکم بلکه با جامعه خویش می‌دیدند، به صحنه آمده بودند.

اسلام و جاهلیت

3ـ ایدئولوژی قطب به اختصار چنین بود که دو نوع جامعه داریم: یا «اسلامی» است و یا «جاهلی». ملاک اسلامی بودن، تحقق عملی اسلام است در تمامی ابعاد آن و اگر چنین نباشد، جامعه جاهلی است اگرچه افرادش خود را مسلمان بدانند و به وظایف دینی‌شان عمل کنند؛ یعنی نماز بخوانند، روزه بگیرند و حج بروند و وظیفه ما مقابله با آنان است تا اسلام را در تمامیّتش تحقق بخشد.

اینکه چرا قطب به چنین دیدگاهی رسیده، بحث مستقلی است. مهم این است که ایدئولوژی او در شرایط دشوار اجتماعی نیمه دوم دهه 70 و دهه 80، جوانان و دانشجویان فراوانی را به خود جذب کرد. این تفکر در الجزائر پس از 1980 که با مشکلات داخلی فراوانی مواجه بود، هواداران فراوانی یافت. این سخن در مورد عموم کشورهای عربی دیگر که با غلیان احساسات دینی و انسداد سیاسی مواجه بودند، نیز صحیح بود. اندیشه قطب مجموع جهان عرب را درنوردید و به مهمترین عامل اعتراضات سیاسی تبدیل شد.

این کشورها نیز از اعزام جوانان‌شان استقبال می‌کردند، اگرچه نه همچون سعودی‌ها به طور علنی. تسهیلات مالی و تدارکاتی را سعودی‌ها تأمین می‌کردند و هزاران جوان که تعدادشان پیوسته فزونی می‌یافت، عازم می‌شدند. جالب این است که تعداد چشمگیری از اینان دوران محکومیت‌شان را در زندان می‌گذرانیدند و از زندان مستقیماً‌ به افغانستان رفتند. «ایمن الظواهری» که پس از بن‌لادن رهبری القاعده را به عهده گرفت، از این جمله بود.

دو گروه سعودی و غیر سعودی در منطقه مرزی پاکستان و افغانستان در کنار یکدیگر قرار گرفتند. گروه نخست ایدئولوژی جهیمان و «وهابیت اخوانی» را داشت که جز خود را مشرک می‌دانست، اگرچه ظاهری اسلامی داشته باشد و معتقد بود می‌بایست عقاید وهابیت را پذیرفت و بر طبق آن عمل کرد تا «موحد» بود و اگر کسی چنین نکند، باید با او جنگید تا به دین حق گردن نهد. طبیعتاً اینان موضع سخت‌تری در قبال مسلمانان غیر سنی داشتند؛ چرا که از نظر ابن عبدالوهاب اینان اصولاً خارج از دین بودند.

گروه دوم که تحت تأثیر افکار قطب بود، بیشتر به جامعه می‌اندیشید تا فرد، و می‌گفت جامعه‌ای که اسلام را در تمامیتّش نپذیرد و بدان ملتزم نباشد، جاهلی است و باید با او جنگید.

اگرچه خاستگاه و کیفیت شکل‌گیری و ساختمان درونی این دو مرام به‌کلی متفاوت است، اما به لحاظ نتایج، شبیه یکدیگرند. براساس گزارش‌هایی که از بحثهای درونی «افغان العرب» منتشر شده، اینان به‌رغم تفاوت‌ها، عملاً‌ به نتیجه مشترکی رسیدند که برآیند این دو ایدئولوژی است،‌ و احتمالاً‌مهمترین شخصیت آنان «عبدالله عزام» است که فردی است فلسطینی که سالها در عربستان زندگی کرده است. نقش او در ایجاد این ترکیب، بیش از هر فرد دیگری است. او از نخستین کسانی است که با کمک بن‌لادن به افغانستان رفت و استاد علوم اسلامی بود.

در برابر غرب

4- ایدئولوژی جدید که در واقع ایدئولوژی «القاعده» و هسته مرکزی ایدئولوژی گروه‌های جهادی بعدی است، در طی دهه 80 سامان یافت و در جریان اشغال کویت به بلوغ رسید. هنگامی که سعودی‌ها از آمریکایی‌ها برای حمایت از خود و جنگ با صدام کمک خواستند و آنان را در سرزمین خود پذیرفتند، ایدئولوژی یادشده صریحاً در برابر آنان و به طور کلی غربیان موضع گرفت و این برای نخستین بار بود.

در طول دهه 90 و خصوصاً پس از تسلط طالبان بر افغانستان و عزیمت بن‌لادن و سران القاعده به کابل،‌ ایدئولوژی تکفیری هم به لحاظ سیاسی و هم به لحاظ دینی تحولات بیشتری یافت و فعالیت‌هایی را آغاز کرد که در حادثه 11 سپتامبر 2001 شاهد اوج آن هستیم. شرایط عمومی در کشورهای عربی و بعضاً اسلامی به گونه‌ای بود که این ایدئولوژی گسترش و نفوذ سریعی یافت. مشکلات مسلمانان در بوسنی، چچن و نیز در مناطق دیگر، به توسعه آن کمک فراوانی کرد. در کنار این همه، گسترش ماهواره‌های عربی، ارتباط‌های اینترنتی،‌ سر بازکردن مشکلات ناشی از موقعیت نسل دوم و سوم مهاجران مسلمان در اروپا، فقر و عدم اشتغال، ‌مهاجرت وسیع از روستا به شهر، حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ و بالاخره تعداد انبوه جوانان و جوانان تحصیلکرده‌ای که فاقد امکانات لازم برای زندگی شرافتمندانه بودند. در این میان مهمترین مسئله، تجربه ناموفق و بعضاً بسیار ناموفق کشورهای منطقه با تاریخ جدید بود. نتیجه این تجربه، توسعه ناهماهنگ و غیر پایداری بود که پیامدهایش را در جریان بهار عربی شاهد بودیم.

غلبه وهابیت

5ـ در اینجا می‌باید به نکته‌ای دیگر اشارت رود و آن اینکه از اواسط و بلکه اواخر دهه 90، ایدئولوژی تکفیری به طور فزاینده‌ای به ایدئولوژی وهابی نزدیک شد. این جریان علتهای فراوانی دارد. هرچند ایدئولوژی تکفیری وهابیت عمیقاً متأثر از تعالیم ابن عبدالوهاب است، ‌اما وهابیان به لحاظ فقهی خود را حنبلی می‌دانند. به عبارت دیگر این ایدئولوژی به عکس ایدئولوژی قطب، متکی به یک مکتب فقهی است و طبیعتاً جامع‌تر و قانع‌کننده‌تر است. سخن قطب در نهایت نوعی اندیشه سیاسی ـ دینی است.

این درست است که عامل اصلی به صحنه آمدن القاعده داستان اشغال کویت و دعوت سعودی‌ها از آمریکایی‌ها بود و لذا در آن زمان آنان متهم بودند، اما مرور زمان و خصوصاً کمک‌های مختلف سیاسی و مالی سعودی‌ها به طالبان که متحد القاعده بود، وضعیت را تغییر داد. خصوصاً که بخشی از عالمان دینی جوان عربستانی توافق صریح خود را با ایدئولوژی القاعده ابراز کردند و بالاخره رقابت پایان‌ناپذیر سعودیان با ایران به گونه‌ای بوده ‌و هست که به تمامی گروه‌های تکفیری ضد تشیع و ضد ایران کمک می‌کردند و این همه در غلبه یافتن وهابیت سهم داشت.

علی‌رغم آنکه داعش، به‌ویژه در اوایل ظهورش، به‌ مراتب افراطی‌تر از القاعده بود و منطقاً می‌باید موضعی افراطی‌تر نسبت به سعودی‌ها داشته باشد، اما پس از اشغال موصل، کتاب‌های درسی عربستان را برای آموزش‌های دینی در مدارس آنجا انتخاب کردند. مضافاً که رفتارشان در برخورد با مسلمانان و خاصه مسلمانان غیر اهل سنت و پیروان ادیان دیگر تداعی‌کننده رفتار «اخوان وهابی» بود و همچون آنان آثار ارزشمند تاریخی و دینی را به این عنوان که نمودهای شرک و کفر هستند، نابود ساختند.

جنبش القاعده تا قبل از سقوط صدام کمتر ظهور تکفیری داشت. ویژگی تکفیری آنان به دلایلی پیچیده پس از سقوط صدام آغاز می‌شود و به گونه‌ای فزاینده به پیش می‌رود. علت اصلی، کمک‌های بی‌دریغ همسایگان عراق و اعرابی بود که به عللی خواهان عدم شکل‌گیری و استقرار عراق بودند. این کمک‌ها دینی، مالی، تسلیحاتی، لجستیکی و تبلیغاتی بود که به رشد کمّی و کیفی تکفیریان انجامید. بسیاری از آنان از خارج از عراق و خصوصاً از عربستان آمدند و به انفجار و تخریب و کشتار فردی و جمعی دست یازیدند. آنها عمدتاً شیعیان و تا حدودی مسیحیان و یا اهل سنت همراه با حکومت جدید را هدف قرار می‌دادند. پتانسیل ضد غربی به پتانسیل ضدشیعی تبدیل شد و عراق را با مشکلات فراوانی مواجه ساخت. چنان که گذشت، سیاست را در این میان نقش نخست بود؛ اما به هر حال زمینه را برای توسعه و تعمیق افکار و تشکیلات تکفیری فراهم آورد.

اختلافات مذهبی و قومی

6ـ در این میان انقلاب‌های عربی آغازیدن گرفت. کشورهای مختلفی دچار ناآرامی شدند، از مصر و تونس و لیبی گرفته تا یمن و سوریه و بحرین. کشورهای دیگر نیز علائمی از ناآرامی نشان دادند. دلیل ناآرامی نیل به آزادی، مبارزه با فساد، توسعه پایدار و نظام سالم حکومتی بود. لازم بود اهداف منحرف شود تا رژیم‌های در آستانه ناآرامی بتوانند خطر را دفع کنند. بهترین وسیله، دمیدن به آتش اختلافات مذهبی و قومی و قبیله‌ای و دینی بود.

مضافاً که اگر چنین می‌شد، حاکم کشوری چون بحرین مصونیت می‌یافت و نظامی چون سوریه در معرض تهدید قرار می‌گرفت؛ چرا که در مورد نخست می‌توانستند بگویند اعتراض مسالمت‌آمیز، و تنها اعتراض مسالمت‌آمیز پس از بهار عربی، نه به دلیل نیل به عدالت و نظام سالم حکومتی، بلکه به دلایل مذهبی و طائفی است و باید سرکوب شود و در مورد دوم مسئله این بود که نظام حاکم چون متهم به طائفی بودن است، باید سقوط کند.

با توجه به شرایط مجموع دنیای عرب، دامن زدن به اختلافات مذهبی و طائفی، اوضاع را دگرگون ساخت و از جمله ایدئولوژی و اقدامات گروه‌های افراطی را. این دگرگونی با واقعیت‌های مختلف جامعه عربی که اصولاً ساختاری قبیله‌ای و عشیره‌ای داشت، پیوند خورد. خصوصاً که جریان «ملت ـ دولت»‌سازی آنها به دلایلی تاریخی شکل نگرفته و چندان استوار و نیرومند نبود.

نقطه ثقل این تحولات، سوریه بود که جنگی ناخواسته بدان تحمیل شد. اگرچه در روزهای نخستین سخن از آزادی و عدالت بود، اما به‌سرعت جنگ، ماهیتی طائفی یافت. حتی قبل از مسلحانه شدن اعتراض‌ها و در ماه‌های اولیه برخی از شعارها چنین بود: «العلوی فی التابوت و المسیحی فی البیروت»!

نبرد معترضان مسلح شده داخلی و داوطلبان سرازیر شده از خارج به‌سرعت در چارچوب جنگی مذهبی و طائفی قرار گرفت و القاعده هم که قبلاً برای خود اهداف دیگری تعیین و تعریف کرده بود، تغییر رسالت و مأموریت داد و به محور اصلی چنین جنگی تبدیل شد. زمینه برای افکار و روش‌های افراطی‌تر آماده بود و به ناگهان از درون القاعده، داعش و سایر گروه‌های مشابه وی تولد یافت و به صحنه آمد. نه تنها در سوریه و عراق و جهان عرب، بلکه در تمامی قلمرو مسلمان نشین.

مجموعه این کنش‌ها و واکنش‌ها منطقه را دوقطبی کرد. در یک قطب تعداد زیادی از اهل سنت قرار داشتند با رهبری عربستان و تا حدودی ترکیه و مصر و قطر، و در قطب دیگر عموم شیعیان و پیروان سایر ادیان و مذاهب اسلامی، از مسیحیان گرفته تا ایزدی‌ها و صابئین و علوی‌ها و دورزی‌ها. پشتوانه منطقه‌ای اینان در حال حاضر ایران است. این قطب‌بندی پس از ورود داعش به عراق شدت یافت. در آن زمان اگر کمک‌های سریع، مؤثر و بدون قید و شرط ایران نبود، هم بغداد سقوط می‌کرد، هم اربیل. ضمن آنکه ایران اولین کشوری بود که این کمک‌ها را کرد که بسیار مؤثر افتاد و بدین ترتیب، مجموع عراق عملاً نجات یافت و اگر چنین نمی‌شد، معلوم نبود عراق و خاصه اقلیت‌های دینی و مذهبی‌اش در چه موقعیتی قرار می‌گرفتند.

همکاری ایران و واتیکان

7ـ این دقیقاً‌ نقطه‌ای است که ایران و واتیکان می‌توانند همکاری فعالانه‌تری داشته باشند. ما به واقع خواهان خاورمیانه‌ای هستیم که رهبرانش براساس انتخابات بر سر کار آیند. همچنان‌که خواهان حضور و رعایت حقوق تمامی اقلیت‌ها، به‌ویژه اقلیت‌های دینی و مذهبی هستیم. اینان حضوری به قدمت تاریخ دین و مذهب‌شان دارند و در تکوین تاریخ و فرهنگ و تمدن منطقه نقش مهمی ایفا کرده‌اند. مضافاً‌ که شهروندان کشورهایشان هستند. این حق طبیعی آنان است که بمانند و موقعیتی متناسب با شأن تاریخی و اجتماعی و صلاحیت‌های فردی خود داشته باشند. کسی نمی‌تواند و نباید این حقوق را نادیده انگارد. صرف نظر از زندگانی محترمانه، می‌باید آثار تاریخی و دینی آنان حفظ شود و مورد احترام قرار گیرد و حقوق شهروندی‌شان حفظ شود.

ایران و نیز مرجعیت تشیع ـ چه در ایران و چه در عراق ـ پیوسته چنین گفته‌اند و عملاً‌ هم در چارچوب امکانات خود بدان عمل کرده‌اند. عموم شخصیت‌های دینی و اجتماعی مسیحی، و بلکه غیر مسیحی منطقه به این نکته اذعان دارند که بیان تفصیلی آن به طول می‌انجامد. آن گروه از کشورهای منطقه که به گونه‌های مختلف مستقیم و یا غیر مستقیم از گروه‌های تروریستی حمایت کرده و می‌کنند، عملاً در برابر تمامی آنچه گفته شد، قرار دارند. مهم این نیست که چه می‌گویند و حتی چه نیت دارند، نتیجه طبیعی سیاست آنان، مقابله با موقعیت و بلکه موجودیت تمامی اقلیت‌های دینی و مذهبی است.

طبیعی است که عموم رهبران کلیساهای مختلف ـ اعم از کاتولیک‌ و ارتدوکس و پروتستان ـ نسبت به حضور اقلیت مسیحی و حتی غیر مسیحی، حساسیت داشته باشند. مضافاً که این منطقه زادگاه ادیان ابراهیمی و ازجمله مسیحیت بوده است و لذا این حساسیت به مراتب بیشتر خواهد بود. تا آنجا که به ما مربوط می‌شود، آماده همکاری با همه آنان و نیز واتیکان هستیم. همچنان‌که از مواضع اصولی آنان در قبال مسائل موجود خاورمیانه و خصوصاً سوریه و عراق پیوسته حمایت و تشکر کرده‌ایم.

ظرفیت‌های فراوان همکاری

8ـ نگارنده پیچیدگی اوضاع کنونی را ـ چه به لحاظ داخلی و چه به لحاظ منطقه‌ای و چه بین‌المللی ـ می‌داند، ضمن آنکه به‌خوبی ملاحظات و حساسیت‌های مختلف و گونه‌گون سیاست خارجی واتیکان را از درون‌ می‌شناسد و احترام می‌گذارد؛ با این همه احساس می‌شود در مقطع کنونی، ایران و واتیکان امکان و ظرفیت همکاری فراوانی دارند که می‌تواند به صلح و آرامش مجموع منطقه کمک کند. واقعیت این است که این امکان از سالها پیش وجود داشت و اگر قبلاً‌ از این ظرفیت بهره گرفته شده بود، هم اکنون منطقه در وضعیت مناسب‌تری بود.

نویسنده خود شاهد نتایج بسیار مثبت همکاری بین کشورش و واتیکان در جریان کنفراس «جمعیت قاهره» در 1995 بوده است. این کنفرانس به همت سازمان ملل برگزار شد و این جانب در کنفرانس شرکت داشتم. همکاری و همفکری دو کشور که مدتها قبل از برگزاری کنفرانس آغاز شده بود، به ثمر نشست و متون نهایی براساس نظرات و ملاحظات مشترک این دو، تنظیم و نهایی شد. ضمن آنکه این همکاری‌ها در کنفرانس‌های بعدی کپنهاک، پکن و استامبول هم که سازمان ملل برگزار می‌کرد، ادامه یافت. این بدین معناست که ایران و واتیکان ظرفیت‌های فراوانی برای همکاری داشته و دارند و احتمالاً این زمینه‌ها هم‌اکنون بیشتر و حساس‌تر از گذشته است. مهم این است که این نقاط کشف شوند و طرفین با اراده‌ جدی و اعتماد متقابل همفکری و همکاری نمایند.

منبع: خبرآنلاین

کد مطلب: 53602
زمان انتشار: سه شنبه 16 آذر 1395 - 08:30:59
نظرات
هیچ نظری درباره این مطلب تا کنون به ثبت نرسیده است.
فرم ارسال نظر

نام (اختیاری)

پست الکترونیک (اختیاری)  

آدرس وب سایت یا وبلاگ

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را در باکس مقابل وارد نمایید:

 = 6-3