به روز شده: 11 ساعت و 17 دقیقه قبل
کد مطلب: 67494
زمان انتشار: دوشنبه 26 شهریور 1397 - 14:52:25

نقابی که ترامپ از سیاست خاورمیانه ای واشنگتن انداخت

حقوق بشر  > جهان  - بسیاری از ناظران از تحولی اساسی در سیاست خاورمیانه ای آمریکا در دوره ترامپ سخن می گویند و این در حالی است که دگرگونی ها اغلب محدود به رویکردهای اعلانی، برنامه ریزی و تاکتیک های دستیابی به اهداف کلان و ادبیات و ابزارهای سیاست خارجی بوده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ستاد حقوق بشر، ورود غیرمترقبه «دونالد ترامپ» نامزد کمتر شناخته شده جمهوریخواهان به کاخ سفید در پایان تورنمت ریاست جمهوری سال 2016 ، واکنش های متعارضی را در خاورمیانه به دنبال داشت. در برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس شرط بندی سیاسی روی ریاست جمهوری «هیلاری کلینتون» نامزد دموکرات ها، نگرانی های عمیقی را درباره آینده نامعلوم سیاست خاورمیانه ای ترامپ به دنبال داشت. در مقابل و با توجه به شعارهای ممتد ترامپ مبنی بر ضرورت پایان دادن به ماموریت های پرهزینه آمریکا در سراسر جهان، برخی از خاتمه دخالت های واشنگتن در عرصه هایی بحرانی چون سوریه سخن گفته و روی کار آمدن جمهوریخواه جنجالی را به سود آینده «بشار اسد» در سوریه دانستند.
طیفی از شعارهای ترامپ که توافق هسته ای 1+5 با جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار می داد هم سبب شد تا دوگانه ای سیاسی در قبال ریاست جمهوری وی شکل گیرد. طرفداران توافق هسته ای با نگرانی به سرانجام این توافقنامه بین المللی نگریسته و مخالفان آن نیز خرسند از پیروزی خصم برجام در آمریکا، همچنان که در اردیبهشت ماه امسال اتفاق افتاد، چشم انتظارِ ضربه رئیس جمهوری تازه به توافق هسته ای شدند.
رویکرد تحسین بار و تمایل بی سابقه رئیس جمهوری آمریکا به روسیه و شخص اول این کشور یعنی «ولادیمیر پوتین» هم سبب شد تا گروهی احتمال گسترش همکاری های مسکو و واشنگتن در محیط خاورمیانه و حتی گسترش نفوذ روس ها در منطقه را مطرح سازند.
بسیاری از این پیش بینی ها به جز خروج آمریکا از برجام غلط از آب درآمد. ترامپ به دلیل ساختار ضدروسی سیاست و حکومت در آمریکا، گرفتاری در پرونده مداخله روس ها در انتخابات و دوری جستن از احتمال استیضاح، مجبور به پیمایش راه اسلاف خود شد و مردادماه پارسال قانون تحریم روسیه را در کنار ایران و کره شمالی امضا کرد. وی همچنین دو بار به سوریه حمله کرد که اولین آن فروردین پارسال و بدون همراهی شرکای اروپایی در ناتو بود.
علاوه بر این، تغییری در وضعیت حضور مداخله گرانه سیاسی و نظامی آمریکا در خاورمیانه ایجاد نشد و این در حالی بود که ترامپ بارها از مخارج بی حاصل هفت تریلیون دلاری این کشور در خاورمیانه انتقاد کرده بود.
طی یک سال و چند ماه گذشته یکی از جدی ترین تغییرات، در رویکردهای کاخ سفید به روابط با رژیم صهیونیستی رقم خورد که اصلی ترین نمود آن به رسمیت شناختن پایتختی «بیت المقدس» برای رژیم صهیونیستی و صدور فرمان انتقال سفارت آمریکا به این شهر در میانه آذرماه پارسال بود.
برخلاف روسای جمهوری دو دهه اخیر آمریکا که مصوبه سال 1995 کنگره درمورد پایتختی بیت المقدس را به دلیل حساسیت موضوع، جلوگیری از واکنش دولت های عربی و اسلامی و حفظ موقعیت میانجی در منازعات اعراب و اسرائیل به تعویق افکنده بودند، ترامپ به یکباره به سمت تل آویو چرخید؛ اقدامی که منجر به تقویت موقعیت «بنیامین نتانیاهو» و تندروهای صهیونیست شد و ضمن پایان دادن به پروسه سازش و برانگیختن اعتراضات گسترده در اراضی اشغالی و بسیاری از کشورهای اسلامی، نوعی افسارگسیختگی را در تصمیم گیری های تل آویو به وجود آورد.
نمود بارز این افسارگسیختگی، شدت برخورد با معترضان فلسطینی، تسریع روند شهرک سازی های غیرقانونی و اقدامات نظامی فرامرزی در کشورهایی چون سوریه بود.
ترامپ هر چند کوشید نوعی وضعیت متعادل را در روابط با دوستان منطقه ای خود در حاشیه خلیج فارس ایجاد کند اما ارقام درشت قراردادهای نظامی با سعودی، عملا ریاض را به اصلی ترین مقصد عربی سیاست خاورمیانه ای رئیس جمهوری آمریکا مبدل ساخت.
تداوم سکوت آمریکا در قبال تجاوزگری ائتلاف حمله به یمن و پایکوبی ترامپ برای انعقاد قراردادهای فروش چندصد میلیارد دلاری تسلیحات به عربستان نیز برای حاکمان ریاض به خصوص «محمد بن سلمان» پشتوانه ای را ایجاد کرد تا نوعی یکه تازی تهاجمی را به ویژه در قبال رقبای منطقه ای چون جمهوری اسلامی ایران پیشه سازند.
آنچه اعتماد به نفس سعودی ها را برای سیاست های تهاجمی افزون ساخت، تشدید تقابل ترامپ با ایران و سایر کانون های محور مقاومت در منطقه بود. رئیس جمهوری آمریکا آنچنان که سعودی ها و صهیونیست ها از «باراک اوباما» می خواستند، وارد فاز تقابلی با تهران شد و گروه هایی چون حزب الله را نیز هدف شدیدترین تحریم ها قرار داد.
در روابط ترکیه و آمریکا اما وضعیت به شکلی وارونه رقم خورد. رهبران آنکارا که بارها از دولت اوباما به دلیل تحویل ندادن سرشناس ترین چهره مخالف «رجب طیب اردوغان» به اتهام دست داشتن در کودتای تیرماه 95 انتقاد کردند، در ادامه با چالش محاکمه برخی شهروندان ترکیه در آمریکا مواجه شدند؛ محاکمه افرادی که گفته می شد با همکاری دولت آنکارا در دور زدن تحریم های آمریکا علیه ایران دست داشته اند.
جدال آنکارا و واشنگتن در دوره ترامپ با بازداشت یک کشیش آمریکایی در ترکیه به اوج خود رسید تا جایی که رئیس جمهوری آمریکا جنگ تجاری تمام عیاری را علیه ترکیه به راه انداخت و شریک راهبردی واشنگتن نیز در کنار ایران و روسیه با اقدامات خصومت بار ترامپ مواجه شد.
با نگاهی کلی به سیاست خاورمیانه ای ترامپ می توان شاهد عناصر مهم و برجسته ای از تداوم همان سیاست عمومی واشنگتن در قبال منطقه بود به شکلی که سد نفوذ رقبای جهانی در کشورهای خاورمیانه، تامین منافع اقتصادی و تلاش برای مدیریت اقتصاد انرژی در کانون تولید نفت و گاز جهان، مداخله جویی در سوریه، تقویت حضور نظامی در خلیج فارس، حمایت از عربستان در یمن، تحدید نفوذ جمهوری اسلامی ایران به ویژه در کشورهایی چون عراق، لبنان و سوریه در کنار تعهد به تامین امنیت و حمایت از رژیم اسرائیل در دوره ترامپ کمافی السابق ادامه یافت و به عبارتی سیاست های واشنگتن تنها از برخی پوسته های خود جدا شد.
از دید برخی تحلیلگران تشدید سیاست های ضدایرانی کاخ سفید، قدرتنمایی در برابر ترکیه، جولان در سوریه، حمایت تمام قد از تل آویو و همگامی با ریاض به عنوان ویژگی های دوره ترامپ نیز بیش از آنکه مبتنی بر راهبردی مشخص باشد ناشی از خصوصیت جنجال طلبی، ماجراجویی، یکجانبه گرایی و دوری از عاقبت اندیشی و ملاحظات سیاسی نهادینه نزد نخبگان و ساختار سیاسی آمریکا و همچنین در جهت مصارف داخلی است.
با این حال می توان به شکلی فاحش شاهد تغییر در سیاست های اعلانی و ادبیات کاخ سفید در قبال دولت ها و مسائل خاورمیانه بود. یکی از اصلی ترین مصداق های این تغییر کمرنگ شدن کلیدواژه هایی چون حقوق بشر، دموکراسی و ... در موضع گیری های کاخ سفید است که نشان از جابجایی اولویت های سیاسی و هنجاری با اقتصادی نزد رئیس جمهوری آمریکا دارد.

منبع: ایرنا

کد مطلب: 67494
زمان انتشار: دوشنبه 26 شهریور 1397 - 14:52:25
نظرات
هیچ نظری درباره این مطلب تا کنون به ثبت نرسیده است.
فرم ارسال نظر

نام (اختیاری)

پست الکترونیک (اختیاری)  

آدرس وب سایت یا وبلاگ

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را در باکس مقابل وارد نمایید:

 = 9-3

دیگر مطالب