تنظیمات
قلم چاپ اندازه فونت
Print چاپ مطلب
محیط زیست تحت حمایت حقوق بین الملل
چهارشنبه 6 شهریور 1398 - 13:37:58 |  حقوق بشر  > جهان

امیر بی پروا
محیط زیست تحت حمایت حقوق بین الملل


محیط زیست عامل اصلی حیات و بقای بشر خارج از مرزهای ملی موثر در زندگی بشر می باشد.محیط زیست سالم که تضمین گر سلامت بشر و بقای نسل های آینده بشر می باشد حمایت از آن یک ضرورت بین المللی می باشد که هر نوع حمایت از محیط زیست در گرو مشارکت جامعه جهانی و همسان سازی و استاندارد سازی نهاد های ملی با استاندارد های حقوقی و فنی بین المللی می باشد.
دفتر محیط زیست سازمان ملل در سالهای اولیه قرن بیست و یکم بر ضرورت کاهش گاز های گلخانه ای قویا تاکید داشت،افزایش دی اکسید کربن در جو سبب گرم شدن زمین و وقوع بحران های غیر قابل جبران می گردد به طوری که اینروند باعث افزایش دمای کره زمین تا سال 2100 به حدود 10 درجه فارنهایت میگردد.این افزایش دما سبب بالا آمدن آب های اقیانوس ها،از بیم رفتن سرزمین های قابل سکونت،از بین رفتن جنگل ها و گونه های جانوری و نهایتا تهدیدی بسیار جدی علیه حیات بشر می باشد.مقابله با این تهدیدات و تضمین حیات بشر و سایر گونه های جانوری و گیاهی مستلزم اقدامات حقوق در سطح جهانی می باشد و کلیه نهاد های ملی و منطقه ای باید در یک شبکه گسترده جهانی در ابعاد حقوقی،سیاسی،اقتصادی و فنی همکاری نمایند.
حقوق بین الملل که عهده دار تضمین نظم بین المللی و حاکم بر روابط بازیگران بین المللی است به عنوان مولفه اصلی نقش کلیدی را در حمایت از محیط زیست ایفا می کند.برای تبیین نقش حقوق بین الملل در حمایت از محیط زیست به منابع و نهاد های بین المللی مرتبط باید پرداخته شود.
حقوق بین الملل، در شعبه حقوق بین الملل محیط زیست بر مبنای رضایت کشور ها شکل و توسعه یافته است.  ساز و کار های حمایتی حقوق بین الملل محیط زیست در عرف،کنوانسیون ها،اصول کلی و نهاد های بین المللی می باشد.
در حقوق بین الملل معاصر با توجه به تکامل تدریجی قواعد عرفی و روند سریع آسیب به محیط زیست قواعد عرفی قادر به جلوگیری از تخریب محیط زیست نمی باشند لذا معاهدات و سازمان های بین المللی در این حوزه تاثیر بیشتری دارند.
کنوانسیون های بین المللی چند جانبه در سطح جهانی در حوزه های مختلف نقش کلیدی برای حفاظت از محیط زیست ایفا می کنند و الزام حقوقی جهت حمایت و حفاطت از محیط زیست در سطح جهانی فراهم می سازند. در اسناد متعدد بین المللی به لزوم حفاظت از محیط زیست و منع آلودگی محیط زیست پرداخته شده است.در کنوانسیون حقوق دریاها 1982 قواعدی جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست وجود دارد که از حیث حمایت از محیط زیست دریایی حائز اهمیت است اما سند مذکور یک سند اختصاصی نمی باشد.
کنوانسیون های محیط زیستی پنج دسته کلی می باشند،دسته اول کنوانسیون هایی هستند که عهده دار حمایت از کونه های جانوری می باشند چون کنوانسیون خرس های قطبی،کنوانسیون تجارت بین المللی جانوران و گیاهان وحشی در خطر انقراض،کنوانسیون حفاظت از گونه های مهاجر،کنوانسیون تنوع زیستی و کنوانسیون میراث جهانی.
دوم،کنوانسیون های مربوط به جو  هدف آنها حذف یا تثبیت مواد مضر ناشی از دخالت انسانی است که تهدیدی برای جو بحساب می آیند، عبارت از کنوانسیون وین در خصوص حفاظت از لایه اوزون،پروتکل مونترال و پروتکل کیوتو است.
سوم،کنوانسیون های مربوط به زمین استکه حفاظت از سطح زمین را بر عهده دارند. کنوانسیون سازمان ملل  برای مبارزه با بیابان زدایی،این کنوانسیون هدف جلوگیری از گسترش بیابان ها و کاهش اثرات خشکسالی را دنبال می کند.
چهارم،کنوانسیون های مربوط به فضولات خطرناک و مواد شیمیایی می باشدکه هدف اصلی آنها حفظ سلامت انسانها و محیط زیست می باشد.کنوانسیون استکهلم در خصوص مواد آلاینده مقاوم و کنوانسیون روتردام در خصوص مواد شیمیایی خطرناک و حشره کش ها از این دسته می باشند.
پنجم،کنوانسیون های مربوط به دریاها منطقه ای می باشند،که در ارتباط با مدیریت آب ها شیرین،حفظ منافع زنده دریایی،نظارت بر آلودگی ها هستند.
توافق پاریس در ارتباط با تغییرات اقلیمی یک سند بسیار مهم است که در اقدام جهانی سریع برای مقابله با تغییرات اقلیمی نقش کلیدی ایفا می کند.
نهاد های بین المللی موثر در حمایت از محیط زیست عموما آژانس های تخصصی سازمان ملل متحد می باشند.
برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد که به اختصار یونیپ نامیده می شود، در سال 1974 به منظور هماهنگ ساختن واکنش های بین المللی در برابر موضوعات مربوط به محیط زیست به ویژه در کشور های در حال توسعه تاسیس گردید.این سازمان نقش مهمی در تهیه چند کنوانسیون،تدوین چندین  بیانیه،برگزاری چندین کنفرانس،ارئه رهنومد های محیط زیستی داشته است.
از دیگر سازمان های فعال و تاثیر گزار برای حمایت از محیط زیست درسطح جهانی سازمان بین المللی دریانوردی،سازمان بین المللی کار،سازمان خواربار و کشاورزی جهانی و بانک جهانی ترمیم و توسعه می باشند که در حمایت از محیط زیست در سطح بین المللی نقشی انکار نا پذیر دارند.
همکاری جهانی در چهار چوب توافق پاریس و توسعه رویه قضایی بین المللی یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای حمایت از محیط زیست می باشد.

*دکترای حقوق بین الملل


کلیه حقوق مادی و معنوی این مطلب متعلق به ستاد حقوق بشر در ایران است.
منبع: ستاد حقوق بشر
چاپ شده در تاریخ جمعه 22 آذر 1398 - 13:36:02 از آدرس: